csvnam
09-10-2014, 07:53 PM
Khách sạn cửa lò (http://cualo.net.vn/khach-san-trung-tam-cua-lo-gan-bien-gia-re.html) giới thiệu vùng du lịch mới :
Ở miền Trung và cao nguyên miền mình , đa số các vườn nhà nước đều cát cứ giữa bừa bãi ngàn , nhưng vườn Núi Chúa ở Ninh Thuận là quần thể nằm nạm bướng biển - núi. Vườn có diện tích rộng 30.000ha , trong suốt đó trên đất liền 22.500ha và biển là 7.500ha. Khu Núi Chúa đặng đánh giá là miền khô hạn ở nườm nượp Tử Á. Tại đây đặng các nhà khoa học Đức chứng minh rằng tính chất khí hậu chẳng khác gì Châu Phi thường những miền bán hoang mạc thường gặp ở Đông nam Ban Nha , Bồ Đào Nha và Algeria. Tuy nhiên dưới đáy biển của vườn là rừng xà cừ nguyên vẹn và độc đáo đến mức nằm mê hồn.
Nếu Ninh Thuận đặng xếp là nơi khô hạn và nắng nóng nhất do đất thì vườn nhà nước Núi Chúa là miền Khô khan khô nhất ở tỉnh này. Dải nam quanh năm gần như chỉ có nắng gió , rất ít ngày mưa. Do vậy khách khứa kì đến đây thường ví von rằng: Phan Rang có tức thị "gió như phạng và nắng như rang". Vào nửa ngày 8 , từ thị trấn Khánh Hải chúng tôi phóng xe máy về Núi Chúa trong suốt cơn hạn Bà Chằn , nóng muốn rám lưỡi mặt.
Con đường của nắng
Rời láng Nại , Tri Thổ , chúng tôi chạy dãy theo tỉnh lộ 702 từ Tri Hải về Vĩnh Hy , Bình Tiên đến Cam Ranh. Con đường mới mở , tráng nhựa phẳng lì dãy theo bờ biển nên gió ùa vào mặt như muốn ghì tay lái. Dọc hai xã Tuy Hải và Nhơn Hải là phái đồng muối mang tên Đầm thiên tử , nơi đây có 2 ụ muối , mỗi ụ cao đến 10m dài cả trăm mét bao trùm bạt kín nằm dưới cơn hạn. Lúc ấy là 11 hiện trưa , phái đồng nằm dưới chân núi vắng bóng người , chỉ đương những cơn gió mặn chát cộng thêm cái nắng như rang muốn sởn người. Mặc dầu chỉ ti bờ vài chục mét , gió từ biển nườm nượp thổi vào rầm rập cũng chẳng xua đặng cái nóng bất kham. Ven đường các khu dân cư từ Tuy Hải , Nhơn Hải , Vĩnh Hải cứ vài bóng vũ khí Đã có người bán vé số , gia tộc kê chiếc bàn con để vài chục tờ , đội nón , ngồi dòm ra đường một cách mất hết sự sống như pho tượng. Khác những nơi mình hử đến , người bán vé số thường mang chiếc túi Về trước ngực , gặp khách khứa chìa xấp vé số thẳng thắn vào mặt chào mời gấp gáp và nếu chẳng bán đặng , gia tộc lẩm bẩm chửi phới phẳng những câu độc địa. Trong vai người về mua “niềm hy vọng” tại bóng cây xanh , mình phát hiện gia tộc là những con người hiền lành nhẫn nại. Tôi hỏi một người phụ nữ ngồi dưới vũ khí keo “Chị bán vài tấm vé số như thế này sao đủ ăn!”. “Giờ biết làm gì chú! Muối chưa bán đặng , hành tỏi nắng quá bị rụi rồi , tìm đặng đồng này mừng đồng đó chú ơi!”. Chị đáp lại mà chẳng dòm mặt người hỏi.
http://cualo.net.vn/portals/Cualo_net_vn/images/khach-san-tuan-anh-1%20(1).JPG
Đoạn đường dãy theo tuyến Vĩnh Hải đương thi công , thật ra là đương thay thế những đoạn cua tay áo thường đường vòng. Âm vang tiếng máy khoan sứ , chạm sứ kinh động một không gian yên tĩnh , ở từ xa hử nhìn ra đám bụi mù giập giờn ở lưng chừng hẻm núi. Chúng ta dừng xe ngồi bệt trên đường hỏi chuyện , đặng các kỹ sư và công nhân mặt đương lấm lem đất cát tặng biết “Con đường này ra đến quốc lộ I tận đô thị Cam Ranh dài đến 60km. Tất thảy hử hoàn tất , chỉ riêng đoạn 5km này là phần lần cuối , chắc cũng vài ngày nữa mới xong”. Đứng trên dốc sứ dựng tại đây dòm xuống biển ti 400m , mình bất thần nhìn ra gạt bỏ người sống của biển và rừng. Dưới chân dốc , 7 ngôi nhà xây con quay mặt ra biển có xe máy và dãy dừa xanh , đương trên dốc vài ngôi nhà xuềnh xoàng nằm trong suốt vườn điều động với bọn dê núi. Dọc đường dê chạy sòng sọc kêu be be , vài con nằm lăn ra rệ đường tỉnh ngộ trừng trừng nhưng chốc có tiếng động của người thường xe chúng mở dậy chạy vô rừng rất lẹ. Núi ở Vĩnh Hải nhấp nhô vũ khí rừng mang hình dạng bonsai xòe ra trên đồi sứ , điều động đáng chú ý là tại đây không khí khô khốc gió thổi vù vù rát bỏng , nhưng khu rừng lùn này vẫn tươi tốt. Ở trên trốc đồi thấp , đồi cao dãy chục con dê cố trèo lên trốc dòm về đại dương , xinh xắn như giành vẽ. Hình ảnh của dê , núi , biển tặng chộ dáng dấp hoang sơ của một vùng đất hiền lành và thơ mộng của đất nước mình. Trong tâm thức mình vẫn thú vị ngắm bọn dê núi con quay đầu ra biển be be gọi bọn hơn là những tòa nhà chọc trời. Sinh thái phải mang dáng dấp thiên nhiên , chứ chẳng phải dành tặng con người có tiền có quyền đổ bộ đến bờ biển chặt đứt từng đoạn , gọi là đầu tư rồi xây dựng đường bê tông với ánh đèn , bể bơi , nhà hàng… biểu rằng đây là đẻ thái.
Tỉnh lộ 702 dài đến nỗi chạy dãy theo bao lăm vách núi mép biển hay là ra tận bờ cát gió thổi như phạng ngấm vào lưỡi thịt. Trên con đường này , tầm mắt của người ung dung phóng tận trốc núi , quét ra biển xanh xa tít ngoài khơi. Hình ảnh và không gian mép đường chẳng những tình: tình ý mà đương nhuộm hẹp chất thơ. Được về , ngắm , dòm nam và người thường sơn hà gấm vóc mới chộ quê mình xinh xắn , do đất mình đặng thiên nhiên ưu đãi. Cái Ấy là thế hệ bây chừ và con cháu mai hậu có giữ đặng hồn di sản của tổ tiên để Đã thường bởi vì bừa bãi cuộc mang tặng mướn 70 Một thể thơ cổ chẳng tìm soát để rồi sau đó đương Đã là một đô thị thường miền miền xa lạ. Nơi vùng đất tặng mướn ấy người nghèo chẳng có cửa để vào thì Yàng ơi đương gì là quê bố nam tổ. Con người chẳng có ký ức , chẳng có đài kỷ niệm với nơi mình ở thì tình ái dành tặng y chỉ là một hình bóng lợt nhòa.
Tôi hử từng có ý định tìm về Núi Chúa từ một cuộc tao phùng vô tình. Chuyện bắt đầu từ một cựu binh Mỹ ti đây 9 Một thể thơ cổ tại một quán cà phê mép hòng Xuân Hương , Đà Lạt. Lúc ấy , mình ngẫu nhiên gặp một người Mỹ có tuổi khuẩn chân trái ngồi đơn thân dòm ra dòng người một Trở ngại vọng. Tôi đoán , chắc là vị lữ khách khứa có tâm cảnh , nên chủ động mang ly cà phê đến làm quen với được tràn đầy hy vọng có xác xuất sưởi ấm con người viễn xứ. Gặp đặng người nói đồng ngôn ngữ , đồng mẫu số chung ông mừng lắm rồi tự giới thiệu tên mình là Dan , cựu thượng sĩ của lữ đoàn thủy quân lục chiến Hoa Kỳ hử từng đóng bọn 6 ngày tại Núi Chúa vào Một thể thơ cổ 69 của thế kỷ trước. Ông Dan chạm tay vào chân khuyết biểu rằng ông hử để Đã một phần cơ thể mình tại Núi Chúa bởi vì trúng mìn của ViSi ( Việt Cộng ). Lần sang Việt Tử này ông muốn về Đã chiến trận xưa để nhá một thì trai trẻ. Dan nhờ mình dẫn đường đến Núi Chúa nhưng mình từ chối bởi vì chẳng biết địa danh này ở đâu , mà thật ra cũng chưa tin đặng một người mới quen vài phút. Ông Dan ngồi khóc , những giọt nước mắt của người lính chiến đấu già lăn tròn trên bu khiến mình chẳng khỏi động lòng. Chiến giành chẳng phải trò đùa , đằng sau cuộc chiến đương một Loài khác dai dẳng hơn là tình người , tuổi trẻ và đỗi đau khuẩn mát…
Lâu rồi mình chẳng gặp Đã ông Dan , nhưng mỗi lần gặp hay là về phiên dịch tặng các cựu binh Mỹ mình Đã nhá về Núi Chúa , nhá giọt nước mắt của một quân nhân già trong suốt tuyệt vọng rồi nhá những thương binh do đất mình của hai phía. Suy cho cùng , sau cuộc chiến tranh , nhân dân là người bị thực và đỗi đau lớn nhất thuộc làu về những người má một thì mang nặng đẻ đau với niềm được tràn đầy hy vọng về đoạn lá lách của mình.
12 hiện trưa chúa nhật , chúng tôi đến bừa bãi bản doanh vườn nhà nước Núi Chúa tại thôn Thái An , xã Vĩnh Hải , Ninh Hải , ninh Thuận. Đó là một tòa nhà khá đương đại con quay mặt ra hướng nườm nượp ti biển quãng 200m. Thật chẳng may tặng chúng tôi chính xác vào ngày y nên văn phòng khách sạn cửa lò (http://cualo.net.vn/khach-san-trung-tam-cua-lo-gan-bien-gia-re.html) trống hoe , chỉ có hai phu phụ kiểm lâm dân tộc Chăm là Đào can đảm , Đạt nườm nượp Đoàn Trẻ. Tuy nhiên còn may mắn là gặp đặng Thạc sĩ Trương Thanh Trịnh , 36 tuổi , người Chăm là Phó buồng khoa học và giao tiếp quốc tế đồng với các nhà sâu bọ học người Bỉ , Đức đương ở Đã vườn để nghiên cứu loài bố mới phát hiện.
[Joachim Bresseel , nhà sâu bọ học người Bỉ mang tặng mình coi 5 con bố quê ( tiếng Anh là Stid ) đương ngo ngoe trong suốt hộp ngộ bắt buộc đặng trên trốc Núi Chúa đêm qua. Joacchim nói với mình một cách sung mãn: “Ông coi đây! loại Stid này có mặt trên địa cầu này từ Một thể thơ cổ 1876 , sau đó bị tuyệt chủng đến nay Đã xuất hiện tại khu bán hoang mạc này đó là một điều động lạ. Mấy Một thể thơ cổ nay chúng tôi về hết các vườn nhà nước Châu Á , đêm qua gặp chúng tại đây. Loại này thường sống về đêm trên trốc núi , phải vất vả lắm mới tìm thấy. Joachim gấp một con ra dứ dứ Về trước mặt mình và cười rất mãn nguyện về công việc của mình. Tôi chẳng phải là người nghiên cứu sâu bọ nên dòm loại bố này cũng như nhau , thậm chí chẳng mấy hứng nhưng dòm gương mặt của gia tộc mình phải vỗ tay đôm đốp chúc mừng , bởi vì đó là công sức mồ hôi và những đêm thức màu đỏ tận trên trốc núi cao , chỉ có những bồ nghề mới lặn lội như thế. Joachim trò chuyện phím với mình phẳng tiếng Pháp lẫn tiếng Anh nhưng chốc gặp tụi nghiên cứu thê chuyển sang tiếng Đức và tiếng Hà Lan. Tất thảy 4 ngôn ngữ thê ta đều sử dụng thông tỏ như nhau đánh mình thực sự trân trọng. “Ở Bỉ giới trí thức thông tỏ 3 ngôn ngữ chính của thế giới Anh-Pháp-Đức , đương dân đen thì sao?” , mình hỏi. “Trời! chúng tôi là cộng đồng Châu Âu , nếu chẳng biết 3 ngôn ngữ này sẽ trở nên rào cản. Văn hóa Châu Âu là của chung , nên phần lớn đều như thế!” , Joachim rũ vai mình một cách thân mật như thầm Thú dữ đó là chuyện nhỏ…
Thạc sĩ Trịnh bận việc phải về Phan Rang đồng với tụi nghiên cứu bò sát. Trước chốc lên xe , Trịnh biểu chúng tôi ghé thăm hang rái , làng Raglay nhờ gia tộc dẫn trèo núi sau đó nên về Vĩnh Hy và Bình Tiên. Ví như chẳng về hết lĩnh vực này coi như chưa biết gì về khu bán hoang mạc của Việt Nam.
chúng tôi rời tổng hành dinh trong suốt luyến tiếc. Cũng may gặp đặng một tụi dân “phượt” , trên vai lích kích máy ảnh. Họ hử đến đây nhiều lần , đặng kỹ sư Phạm Văn Xiêm , Trưởng buồng bảo tồn vườn nhà nước Núi Chúa hướng dẫn , nên có vẻ khá thông tỏ nẻo đường do đất bước.
trưởng đoàn của tụi thanh niên này là một “Ta bố lô” có “số má” ở Việt Tử từng 3 lần trèo trốc Fansipan. Anh tên là Nguyễn Hùng Sơn 30 tuổi , da đen mun , đầu quấn khăn rằng với cơ thể lực lưỡng như con gấu má To lớn. Sơn tặng biết lên trốc núi Chúa đương khổ hơn trèo trốc nhà nườm nượp Dương ở ngoài Đông nam , bởi vì đường lên núi Chúa chẳng dốc đứng hiểm trở như Fansipan , nhưng Đã dài và vòng quanh qua hết trốc núi này sang trốc núi khác với cái nắng như nung , vũ khí rừng cũng sắt se , chưng lên nhỏ xíu , gai nhọn tua tủa , chạm vào chiếc lá cũng chộ nhói. Nhưng cũng nhờ thế mà mỗi cây xanh trên sứ tự biến hình theo kiểu bonsai với hình thù xinh xắn mắt.
chúng tôi xuất phát từ thôn Đá Hang thuộc làu làng Raglay , càng lên cao , cây cối xanh hơn và dòm biển rõ hơn. Cứ qua một rừng cỏ tranh , Đã chộ một trốc núi mới thẳng thắn Về trước mặt. Hùng Sơn nói chơi rằng để chinh phục trốc núi Chúa cao 1.040m , phải băng qua 6 trốc núi khác là núi Chúa gạn , Chúa cháu , Chúa thê , Chúa thê , Chúa chồng , Chúa vợ. Biết chúng tôi là người viết và có tuổi , nên hai cô gái trong suốt đoàn thường về đằng rìa động viên bởi vì sợ bỏ cuộc. Một cô nói: “Không ở đâu kì như Núi Chúa chú ạ! Nơi đây quy tụ cả bố hệ đẻ thái: rừng khô hạn , rừng xanh và hệ sinh thái rạn xà cừ. Ngoài những rạn xà cừ đặng đánh giá là xinh xắn và Đa chủng nhất Việt Tử , đương có bãi Thịt là nơi rùa lên đẻ. Do khí hậu nóng và khô nên ở quãng cao dưới 600m là rừng bán hoang mạc với những loài cây bụi , lá cằn cỗi hẹp gai , nhưng từ 600m trở lên là rừng xanh với bi thảm hễ thực vật phong phú , và từ 800m trở lên là xuất hiện nườm nượp loại vũ khí lá kim , như vũ khí hoàng đàn trả , vũ khí kim giao , mảnh tùng , thông tre. Chúng cháu về nườm nượp nơi chưa chộ ở đâu kì như thế!”.
Trèo núi đặng hơn 1 hiện đồng hồ , cảm chộ không thể tiếp kiến đặng nữa nên chúng tôi ra hiệu xin dừng Đã , bởi vì thật ra chúng tôi chưa để sẵn tâm lý và thực phẩm mang theo. Nên nỡ lắc tay chào từ biệt mang theo đỗi màng của người kém cuộc.
3h chiều , chúng tôi con quay về làng dân tộc Raglay nằm trong suốt vùng đệm của vườn nhà nước , ngồi dưới bóng câu điều động uống do đất mía và nhai củ mì tôm sống cầm hơi và cũng để thăm hỏi cuộc sống của bà con. Một người dân địa phương , tên là Lê Thành tựu ngồi đồng bàn do đất mía nói với chúng tôi phẳng giọng màng màng “ Bà con Raglay ở đây hử bao đời , sống dựa vào rừng như làm đồng , làm rẫy , lấy mật , lấy sáp và các loại lâm sản. Nữ giới và trẻ thơ chặt củi bán. Trai tráng thường sống phẳng nghề đốt than tại 8 thôn như: Cầu Gãy , Đá Hang , Kiền Kiền , Ấn Đạt , Suối Đá , Suối Giếng , Xóm Bằng , Xóm Đèn. Riêng thôn Đá Hang đặng hưởng chính sách từ Các quy định 134 , có nhà xây vững chắc. Nhưng đa số đóng cửa , để vào rừng tìm sống. Ở nhà chỉ có phụ nữ nuôi con nhỏ và trẻ thơ. Chị Lâm Thị Vui , dân tộc Raglay , người bán nước mía nhá chuyện cũng tham gia: “Bà con tụi mình sinh ra ở rừng , lớn lên từ rừng mà chẳng vào rừng kiếm ăn thì biết làm gì bây giờ...”.
Tám Công là người từng trải , kiến thức rộng , thê có vườn tại vịnh Vĩnh Hy , dãy ngày tương hỗ đường núi Chúa nên khá rành. Anh kể: Dạo Một thể thơ cổ 2005 , một chuyên gia người Đức thuộc làu Quỹ gác canh động vật hoang dại ( WWF ) xách máy móc thiết bị đến đo mực độ khô hạn ở Vườn Núi Chúa. Ông ta đo đến , đo lùi hằng hiện , chẳng chộ đồng hồ đo cựa quậy , ông tưởng máy hư , Cởi ra sửa. Nhưng thực tiễn máy chẳng hư , nguyên nhân chỉ bởi vì vùng đất này quá khô đến mức máy không thể lập trình được. Sau thời gian ấy vị chuyên gia đánh dấu vào mấy ý với cảnh trần vũ khí cóc khô rừng để Một thể thơ cổ sau trở lại. Còn ở làng chài Thái An , có một người người nam nổi tiếng sát rùa , tên là Mười Nuôi. Ông Mười chẳng nhá mình hử lật lưng bao lăm rùa biển , chỉ biết rằng hơn 75 tuổi đời , 60 Một thể thơ cổ tọng thịt rùa , dân ở đây gọi rùa biển là đú. Do thành tích “quá hớp” nên người làng ở đây chẳng mấy ai đương nhá cái tên Mười Nuôi của ông , mà gia tộc chỉ gọi ông là Mười Đú. Thế nhưng , đến lúc tuổi già , cáo biệt nghề sóng do đất , ông thường sống trong suốt cảm giác tội lệ Về trước biển đời. Người người nam chuyên tọng rùa Một thể thơ cổ xưa , hiện Đã tự nguyện đỡ đẻ tặng rùa. Ngày ngày , ông theo dấu chân rùa nối đuôi nhau lên bãi , tìm nhóm trứng của chúng , khoanh miền , gác canh tặng trứng nở. Có chốc rùa đẻ trên sát mép do đất , ông sợ do đất triều lên , nhóm trứng sẽ bị hư , ông lọ mọ dời nhóm lên nơi cao hơn. Đến chốc rùa nở , ông Đã tìm ti đưa chúng ra biển. Một vài người trong suốt làng chộ ông vất vả đỡ đẻ tặng rùa , gia tộc cũng tự nguyện theo ông. Đến Một thể thơ cổ 2003 , chốc WWF nườm nượp Dương tài trợ dự án bảo tồn rùa biển , Vườn Núi Chúa xây được mỗi cái là trạm nho nhỏ , lợp tôn nóng như “lò bánh mì” , nhưng cái trạm hẻo lánh này hử trở nên nơi về về của ông suốt 4 Một thể thơ cổ qua.
Trên nẻo đường về hướng Bình Tiên , gặp 2 thanh niên chở than ra khỏi rừng phẳng xe máy “đa quốc gia” chạy trái lại Vĩnh Hy. Chúng ta tăng tốc đuổi theo quân địch , đến chốc tiếp cận , một chú con quay sang nói như hét “ Đừng Thú dữ kiểm lâm nha! Tụi mình dân chở than mướn kiếm ăn đặng 50 ngàn một chuyến , tụi này ngán mấy ổng nên chờ trưa chúa nhật mới về mà!”. “Thế một lò than ra tìm đặng bao lăm tiền” , mình hỏi muốn át tiếng động cơ của hai xe máy đồng lúc. “Hỏi mấy thằng cha đốt than chứ! Tụi y đương trốn dưới suối , nhưng tha y về , y nghèo khó lắm , thằng này cũng gầy đét , đen thui hà!”. Chúng ta giảm ga để con quay đầu xe đương nhá hai thê thồ than chào từ biệt phẳng hai tiếng “Bái bai!”. Người trẻ ở rừng vẫn mang trái tim nhân bản hơn ở phố.
Vịnh Vĩnh Hy và bãi biển Bình Tiên xinh xắn đến mức mê li. Vĩnh Hy đặng hai dãy núi sứ bao bọc ở giữa là hòng do đất biển ra vào , dãy ngày có vài trăm thuyền cá neo đậu đủ sắc màu. Biển Bình Tiên xinh xắn như giành vẽ , các hòn cù lao xanh ngạt ngào bóng dừa. Nghe Tám Thạnh nói miền Bình Tiên trên đất liền là của Ninh Thuận đương dưới biển là của Khánh Hòa.
Trên đường ra Mỹ Thạnh , ghé quán cà phê , nhá những người địa phương bàn tán với nhau dự án khu du lịch Bình Tiên có quy mô 195 ha với tổng đầu tư 550 tỷ đồng , trong suốt đó có 30 ha nam rừng phòng hộ thuộc làu vườn Núi Chúa. Tập đoàn khách sạn Aman chính thức khai trương khu nghỉ dưỡng mang tên Amanoi resort có 36 villa , tọa ai trên đồi Vĩnh Hy. Đây là một gắng gổ của do đất mình vươn lên ngành công nghiệp chẳng khói mang Đã lợi ích nhà nước. Nhưng trong suốt tâm thức , mình cứ nhá đến Jeff Rutherford , giảng viên về môi trường của đại học Thái Lan. Lần gặp mình ở hòng Tuyền Lâm , Đà Lạt , Jeff lầu bầu “Nơi này cũng muốn Du lich cua lo (http://cualo.net.vn/khach-san-trung-tam-cua-lo-gan-bien-gia-re.html) kèm cặp theo sinh thái. Sinh thái cái đỗi gì mà nơi này cũng toá bê tông , đường nhựa thẳng thắn tấp , điện đuốc sáng trưng , nhà cao cửa rộng kèm cặp theo bể bơi bự chát mà gọi là đẻ thái!”
Ở miền Trung và cao nguyên miền mình , đa số các vườn nhà nước đều cát cứ giữa bừa bãi ngàn , nhưng vườn Núi Chúa ở Ninh Thuận là quần thể nằm nạm bướng biển - núi. Vườn có diện tích rộng 30.000ha , trong suốt đó trên đất liền 22.500ha và biển là 7.500ha. Khu Núi Chúa đặng đánh giá là miền khô hạn ở nườm nượp Tử Á. Tại đây đặng các nhà khoa học Đức chứng minh rằng tính chất khí hậu chẳng khác gì Châu Phi thường những miền bán hoang mạc thường gặp ở Đông nam Ban Nha , Bồ Đào Nha và Algeria. Tuy nhiên dưới đáy biển của vườn là rừng xà cừ nguyên vẹn và độc đáo đến mức nằm mê hồn.
Nếu Ninh Thuận đặng xếp là nơi khô hạn và nắng nóng nhất do đất thì vườn nhà nước Núi Chúa là miền Khô khan khô nhất ở tỉnh này. Dải nam quanh năm gần như chỉ có nắng gió , rất ít ngày mưa. Do vậy khách khứa kì đến đây thường ví von rằng: Phan Rang có tức thị "gió như phạng và nắng như rang". Vào nửa ngày 8 , từ thị trấn Khánh Hải chúng tôi phóng xe máy về Núi Chúa trong suốt cơn hạn Bà Chằn , nóng muốn rám lưỡi mặt.
Con đường của nắng
Rời láng Nại , Tri Thổ , chúng tôi chạy dãy theo tỉnh lộ 702 từ Tri Hải về Vĩnh Hy , Bình Tiên đến Cam Ranh. Con đường mới mở , tráng nhựa phẳng lì dãy theo bờ biển nên gió ùa vào mặt như muốn ghì tay lái. Dọc hai xã Tuy Hải và Nhơn Hải là phái đồng muối mang tên Đầm thiên tử , nơi đây có 2 ụ muối , mỗi ụ cao đến 10m dài cả trăm mét bao trùm bạt kín nằm dưới cơn hạn. Lúc ấy là 11 hiện trưa , phái đồng nằm dưới chân núi vắng bóng người , chỉ đương những cơn gió mặn chát cộng thêm cái nắng như rang muốn sởn người. Mặc dầu chỉ ti bờ vài chục mét , gió từ biển nườm nượp thổi vào rầm rập cũng chẳng xua đặng cái nóng bất kham. Ven đường các khu dân cư từ Tuy Hải , Nhơn Hải , Vĩnh Hải cứ vài bóng vũ khí Đã có người bán vé số , gia tộc kê chiếc bàn con để vài chục tờ , đội nón , ngồi dòm ra đường một cách mất hết sự sống như pho tượng. Khác những nơi mình hử đến , người bán vé số thường mang chiếc túi Về trước ngực , gặp khách khứa chìa xấp vé số thẳng thắn vào mặt chào mời gấp gáp và nếu chẳng bán đặng , gia tộc lẩm bẩm chửi phới phẳng những câu độc địa. Trong vai người về mua “niềm hy vọng” tại bóng cây xanh , mình phát hiện gia tộc là những con người hiền lành nhẫn nại. Tôi hỏi một người phụ nữ ngồi dưới vũ khí keo “Chị bán vài tấm vé số như thế này sao đủ ăn!”. “Giờ biết làm gì chú! Muối chưa bán đặng , hành tỏi nắng quá bị rụi rồi , tìm đặng đồng này mừng đồng đó chú ơi!”. Chị đáp lại mà chẳng dòm mặt người hỏi.
http://cualo.net.vn/portals/Cualo_net_vn/images/khach-san-tuan-anh-1%20(1).JPG
Đoạn đường dãy theo tuyến Vĩnh Hải đương thi công , thật ra là đương thay thế những đoạn cua tay áo thường đường vòng. Âm vang tiếng máy khoan sứ , chạm sứ kinh động một không gian yên tĩnh , ở từ xa hử nhìn ra đám bụi mù giập giờn ở lưng chừng hẻm núi. Chúng ta dừng xe ngồi bệt trên đường hỏi chuyện , đặng các kỹ sư và công nhân mặt đương lấm lem đất cát tặng biết “Con đường này ra đến quốc lộ I tận đô thị Cam Ranh dài đến 60km. Tất thảy hử hoàn tất , chỉ riêng đoạn 5km này là phần lần cuối , chắc cũng vài ngày nữa mới xong”. Đứng trên dốc sứ dựng tại đây dòm xuống biển ti 400m , mình bất thần nhìn ra gạt bỏ người sống của biển và rừng. Dưới chân dốc , 7 ngôi nhà xây con quay mặt ra biển có xe máy và dãy dừa xanh , đương trên dốc vài ngôi nhà xuềnh xoàng nằm trong suốt vườn điều động với bọn dê núi. Dọc đường dê chạy sòng sọc kêu be be , vài con nằm lăn ra rệ đường tỉnh ngộ trừng trừng nhưng chốc có tiếng động của người thường xe chúng mở dậy chạy vô rừng rất lẹ. Núi ở Vĩnh Hải nhấp nhô vũ khí rừng mang hình dạng bonsai xòe ra trên đồi sứ , điều động đáng chú ý là tại đây không khí khô khốc gió thổi vù vù rát bỏng , nhưng khu rừng lùn này vẫn tươi tốt. Ở trên trốc đồi thấp , đồi cao dãy chục con dê cố trèo lên trốc dòm về đại dương , xinh xắn như giành vẽ. Hình ảnh của dê , núi , biển tặng chộ dáng dấp hoang sơ của một vùng đất hiền lành và thơ mộng của đất nước mình. Trong tâm thức mình vẫn thú vị ngắm bọn dê núi con quay đầu ra biển be be gọi bọn hơn là những tòa nhà chọc trời. Sinh thái phải mang dáng dấp thiên nhiên , chứ chẳng phải dành tặng con người có tiền có quyền đổ bộ đến bờ biển chặt đứt từng đoạn , gọi là đầu tư rồi xây dựng đường bê tông với ánh đèn , bể bơi , nhà hàng… biểu rằng đây là đẻ thái.
Tỉnh lộ 702 dài đến nỗi chạy dãy theo bao lăm vách núi mép biển hay là ra tận bờ cát gió thổi như phạng ngấm vào lưỡi thịt. Trên con đường này , tầm mắt của người ung dung phóng tận trốc núi , quét ra biển xanh xa tít ngoài khơi. Hình ảnh và không gian mép đường chẳng những tình: tình ý mà đương nhuộm hẹp chất thơ. Được về , ngắm , dòm nam và người thường sơn hà gấm vóc mới chộ quê mình xinh xắn , do đất mình đặng thiên nhiên ưu đãi. Cái Ấy là thế hệ bây chừ và con cháu mai hậu có giữ đặng hồn di sản của tổ tiên để Đã thường bởi vì bừa bãi cuộc mang tặng mướn 70 Một thể thơ cổ chẳng tìm soát để rồi sau đó đương Đã là một đô thị thường miền miền xa lạ. Nơi vùng đất tặng mướn ấy người nghèo chẳng có cửa để vào thì Yàng ơi đương gì là quê bố nam tổ. Con người chẳng có ký ức , chẳng có đài kỷ niệm với nơi mình ở thì tình ái dành tặng y chỉ là một hình bóng lợt nhòa.
Tôi hử từng có ý định tìm về Núi Chúa từ một cuộc tao phùng vô tình. Chuyện bắt đầu từ một cựu binh Mỹ ti đây 9 Một thể thơ cổ tại một quán cà phê mép hòng Xuân Hương , Đà Lạt. Lúc ấy , mình ngẫu nhiên gặp một người Mỹ có tuổi khuẩn chân trái ngồi đơn thân dòm ra dòng người một Trở ngại vọng. Tôi đoán , chắc là vị lữ khách khứa có tâm cảnh , nên chủ động mang ly cà phê đến làm quen với được tràn đầy hy vọng có xác xuất sưởi ấm con người viễn xứ. Gặp đặng người nói đồng ngôn ngữ , đồng mẫu số chung ông mừng lắm rồi tự giới thiệu tên mình là Dan , cựu thượng sĩ của lữ đoàn thủy quân lục chiến Hoa Kỳ hử từng đóng bọn 6 ngày tại Núi Chúa vào Một thể thơ cổ 69 của thế kỷ trước. Ông Dan chạm tay vào chân khuyết biểu rằng ông hử để Đã một phần cơ thể mình tại Núi Chúa bởi vì trúng mìn của ViSi ( Việt Cộng ). Lần sang Việt Tử này ông muốn về Đã chiến trận xưa để nhá một thì trai trẻ. Dan nhờ mình dẫn đường đến Núi Chúa nhưng mình từ chối bởi vì chẳng biết địa danh này ở đâu , mà thật ra cũng chưa tin đặng một người mới quen vài phút. Ông Dan ngồi khóc , những giọt nước mắt của người lính chiến đấu già lăn tròn trên bu khiến mình chẳng khỏi động lòng. Chiến giành chẳng phải trò đùa , đằng sau cuộc chiến đương một Loài khác dai dẳng hơn là tình người , tuổi trẻ và đỗi đau khuẩn mát…
Lâu rồi mình chẳng gặp Đã ông Dan , nhưng mỗi lần gặp hay là về phiên dịch tặng các cựu binh Mỹ mình Đã nhá về Núi Chúa , nhá giọt nước mắt của một quân nhân già trong suốt tuyệt vọng rồi nhá những thương binh do đất mình của hai phía. Suy cho cùng , sau cuộc chiến tranh , nhân dân là người bị thực và đỗi đau lớn nhất thuộc làu về những người má một thì mang nặng đẻ đau với niềm được tràn đầy hy vọng về đoạn lá lách của mình.
12 hiện trưa chúa nhật , chúng tôi đến bừa bãi bản doanh vườn nhà nước Núi Chúa tại thôn Thái An , xã Vĩnh Hải , Ninh Hải , ninh Thuận. Đó là một tòa nhà khá đương đại con quay mặt ra hướng nườm nượp ti biển quãng 200m. Thật chẳng may tặng chúng tôi chính xác vào ngày y nên văn phòng khách sạn cửa lò (http://cualo.net.vn/khach-san-trung-tam-cua-lo-gan-bien-gia-re.html) trống hoe , chỉ có hai phu phụ kiểm lâm dân tộc Chăm là Đào can đảm , Đạt nườm nượp Đoàn Trẻ. Tuy nhiên còn may mắn là gặp đặng Thạc sĩ Trương Thanh Trịnh , 36 tuổi , người Chăm là Phó buồng khoa học và giao tiếp quốc tế đồng với các nhà sâu bọ học người Bỉ , Đức đương ở Đã vườn để nghiên cứu loài bố mới phát hiện.
[Joachim Bresseel , nhà sâu bọ học người Bỉ mang tặng mình coi 5 con bố quê ( tiếng Anh là Stid ) đương ngo ngoe trong suốt hộp ngộ bắt buộc đặng trên trốc Núi Chúa đêm qua. Joacchim nói với mình một cách sung mãn: “Ông coi đây! loại Stid này có mặt trên địa cầu này từ Một thể thơ cổ 1876 , sau đó bị tuyệt chủng đến nay Đã xuất hiện tại khu bán hoang mạc này đó là một điều động lạ. Mấy Một thể thơ cổ nay chúng tôi về hết các vườn nhà nước Châu Á , đêm qua gặp chúng tại đây. Loại này thường sống về đêm trên trốc núi , phải vất vả lắm mới tìm thấy. Joachim gấp một con ra dứ dứ Về trước mặt mình và cười rất mãn nguyện về công việc của mình. Tôi chẳng phải là người nghiên cứu sâu bọ nên dòm loại bố này cũng như nhau , thậm chí chẳng mấy hứng nhưng dòm gương mặt của gia tộc mình phải vỗ tay đôm đốp chúc mừng , bởi vì đó là công sức mồ hôi và những đêm thức màu đỏ tận trên trốc núi cao , chỉ có những bồ nghề mới lặn lội như thế. Joachim trò chuyện phím với mình phẳng tiếng Pháp lẫn tiếng Anh nhưng chốc gặp tụi nghiên cứu thê chuyển sang tiếng Đức và tiếng Hà Lan. Tất thảy 4 ngôn ngữ thê ta đều sử dụng thông tỏ như nhau đánh mình thực sự trân trọng. “Ở Bỉ giới trí thức thông tỏ 3 ngôn ngữ chính của thế giới Anh-Pháp-Đức , đương dân đen thì sao?” , mình hỏi. “Trời! chúng tôi là cộng đồng Châu Âu , nếu chẳng biết 3 ngôn ngữ này sẽ trở nên rào cản. Văn hóa Châu Âu là của chung , nên phần lớn đều như thế!” , Joachim rũ vai mình một cách thân mật như thầm Thú dữ đó là chuyện nhỏ…
Thạc sĩ Trịnh bận việc phải về Phan Rang đồng với tụi nghiên cứu bò sát. Trước chốc lên xe , Trịnh biểu chúng tôi ghé thăm hang rái , làng Raglay nhờ gia tộc dẫn trèo núi sau đó nên về Vĩnh Hy và Bình Tiên. Ví như chẳng về hết lĩnh vực này coi như chưa biết gì về khu bán hoang mạc của Việt Nam.
chúng tôi rời tổng hành dinh trong suốt luyến tiếc. Cũng may gặp đặng một tụi dân “phượt” , trên vai lích kích máy ảnh. Họ hử đến đây nhiều lần , đặng kỹ sư Phạm Văn Xiêm , Trưởng buồng bảo tồn vườn nhà nước Núi Chúa hướng dẫn , nên có vẻ khá thông tỏ nẻo đường do đất bước.
trưởng đoàn của tụi thanh niên này là một “Ta bố lô” có “số má” ở Việt Tử từng 3 lần trèo trốc Fansipan. Anh tên là Nguyễn Hùng Sơn 30 tuổi , da đen mun , đầu quấn khăn rằng với cơ thể lực lưỡng như con gấu má To lớn. Sơn tặng biết lên trốc núi Chúa đương khổ hơn trèo trốc nhà nườm nượp Dương ở ngoài Đông nam , bởi vì đường lên núi Chúa chẳng dốc đứng hiểm trở như Fansipan , nhưng Đã dài và vòng quanh qua hết trốc núi này sang trốc núi khác với cái nắng như nung , vũ khí rừng cũng sắt se , chưng lên nhỏ xíu , gai nhọn tua tủa , chạm vào chiếc lá cũng chộ nhói. Nhưng cũng nhờ thế mà mỗi cây xanh trên sứ tự biến hình theo kiểu bonsai với hình thù xinh xắn mắt.
chúng tôi xuất phát từ thôn Đá Hang thuộc làu làng Raglay , càng lên cao , cây cối xanh hơn và dòm biển rõ hơn. Cứ qua một rừng cỏ tranh , Đã chộ một trốc núi mới thẳng thắn Về trước mặt. Hùng Sơn nói chơi rằng để chinh phục trốc núi Chúa cao 1.040m , phải băng qua 6 trốc núi khác là núi Chúa gạn , Chúa cháu , Chúa thê , Chúa thê , Chúa chồng , Chúa vợ. Biết chúng tôi là người viết và có tuổi , nên hai cô gái trong suốt đoàn thường về đằng rìa động viên bởi vì sợ bỏ cuộc. Một cô nói: “Không ở đâu kì như Núi Chúa chú ạ! Nơi đây quy tụ cả bố hệ đẻ thái: rừng khô hạn , rừng xanh và hệ sinh thái rạn xà cừ. Ngoài những rạn xà cừ đặng đánh giá là xinh xắn và Đa chủng nhất Việt Tử , đương có bãi Thịt là nơi rùa lên đẻ. Do khí hậu nóng và khô nên ở quãng cao dưới 600m là rừng bán hoang mạc với những loài cây bụi , lá cằn cỗi hẹp gai , nhưng từ 600m trở lên là rừng xanh với bi thảm hễ thực vật phong phú , và từ 800m trở lên là xuất hiện nườm nượp loại vũ khí lá kim , như vũ khí hoàng đàn trả , vũ khí kim giao , mảnh tùng , thông tre. Chúng cháu về nườm nượp nơi chưa chộ ở đâu kì như thế!”.
Trèo núi đặng hơn 1 hiện đồng hồ , cảm chộ không thể tiếp kiến đặng nữa nên chúng tôi ra hiệu xin dừng Đã , bởi vì thật ra chúng tôi chưa để sẵn tâm lý và thực phẩm mang theo. Nên nỡ lắc tay chào từ biệt mang theo đỗi màng của người kém cuộc.
3h chiều , chúng tôi con quay về làng dân tộc Raglay nằm trong suốt vùng đệm của vườn nhà nước , ngồi dưới bóng câu điều động uống do đất mía và nhai củ mì tôm sống cầm hơi và cũng để thăm hỏi cuộc sống của bà con. Một người dân địa phương , tên là Lê Thành tựu ngồi đồng bàn do đất mía nói với chúng tôi phẳng giọng màng màng “ Bà con Raglay ở đây hử bao đời , sống dựa vào rừng như làm đồng , làm rẫy , lấy mật , lấy sáp và các loại lâm sản. Nữ giới và trẻ thơ chặt củi bán. Trai tráng thường sống phẳng nghề đốt than tại 8 thôn như: Cầu Gãy , Đá Hang , Kiền Kiền , Ấn Đạt , Suối Đá , Suối Giếng , Xóm Bằng , Xóm Đèn. Riêng thôn Đá Hang đặng hưởng chính sách từ Các quy định 134 , có nhà xây vững chắc. Nhưng đa số đóng cửa , để vào rừng tìm sống. Ở nhà chỉ có phụ nữ nuôi con nhỏ và trẻ thơ. Chị Lâm Thị Vui , dân tộc Raglay , người bán nước mía nhá chuyện cũng tham gia: “Bà con tụi mình sinh ra ở rừng , lớn lên từ rừng mà chẳng vào rừng kiếm ăn thì biết làm gì bây giờ...”.
Tám Công là người từng trải , kiến thức rộng , thê có vườn tại vịnh Vĩnh Hy , dãy ngày tương hỗ đường núi Chúa nên khá rành. Anh kể: Dạo Một thể thơ cổ 2005 , một chuyên gia người Đức thuộc làu Quỹ gác canh động vật hoang dại ( WWF ) xách máy móc thiết bị đến đo mực độ khô hạn ở Vườn Núi Chúa. Ông ta đo đến , đo lùi hằng hiện , chẳng chộ đồng hồ đo cựa quậy , ông tưởng máy hư , Cởi ra sửa. Nhưng thực tiễn máy chẳng hư , nguyên nhân chỉ bởi vì vùng đất này quá khô đến mức máy không thể lập trình được. Sau thời gian ấy vị chuyên gia đánh dấu vào mấy ý với cảnh trần vũ khí cóc khô rừng để Một thể thơ cổ sau trở lại. Còn ở làng chài Thái An , có một người người nam nổi tiếng sát rùa , tên là Mười Nuôi. Ông Mười chẳng nhá mình hử lật lưng bao lăm rùa biển , chỉ biết rằng hơn 75 tuổi đời , 60 Một thể thơ cổ tọng thịt rùa , dân ở đây gọi rùa biển là đú. Do thành tích “quá hớp” nên người làng ở đây chẳng mấy ai đương nhá cái tên Mười Nuôi của ông , mà gia tộc chỉ gọi ông là Mười Đú. Thế nhưng , đến lúc tuổi già , cáo biệt nghề sóng do đất , ông thường sống trong suốt cảm giác tội lệ Về trước biển đời. Người người nam chuyên tọng rùa Một thể thơ cổ xưa , hiện Đã tự nguyện đỡ đẻ tặng rùa. Ngày ngày , ông theo dấu chân rùa nối đuôi nhau lên bãi , tìm nhóm trứng của chúng , khoanh miền , gác canh tặng trứng nở. Có chốc rùa đẻ trên sát mép do đất , ông sợ do đất triều lên , nhóm trứng sẽ bị hư , ông lọ mọ dời nhóm lên nơi cao hơn. Đến chốc rùa nở , ông Đã tìm ti đưa chúng ra biển. Một vài người trong suốt làng chộ ông vất vả đỡ đẻ tặng rùa , gia tộc cũng tự nguyện theo ông. Đến Một thể thơ cổ 2003 , chốc WWF nườm nượp Dương tài trợ dự án bảo tồn rùa biển , Vườn Núi Chúa xây được mỗi cái là trạm nho nhỏ , lợp tôn nóng như “lò bánh mì” , nhưng cái trạm hẻo lánh này hử trở nên nơi về về của ông suốt 4 Một thể thơ cổ qua.
Trên nẻo đường về hướng Bình Tiên , gặp 2 thanh niên chở than ra khỏi rừng phẳng xe máy “đa quốc gia” chạy trái lại Vĩnh Hy. Chúng ta tăng tốc đuổi theo quân địch , đến chốc tiếp cận , một chú con quay sang nói như hét “ Đừng Thú dữ kiểm lâm nha! Tụi mình dân chở than mướn kiếm ăn đặng 50 ngàn một chuyến , tụi này ngán mấy ổng nên chờ trưa chúa nhật mới về mà!”. “Thế một lò than ra tìm đặng bao lăm tiền” , mình hỏi muốn át tiếng động cơ của hai xe máy đồng lúc. “Hỏi mấy thằng cha đốt than chứ! Tụi y đương trốn dưới suối , nhưng tha y về , y nghèo khó lắm , thằng này cũng gầy đét , đen thui hà!”. Chúng ta giảm ga để con quay đầu xe đương nhá hai thê thồ than chào từ biệt phẳng hai tiếng “Bái bai!”. Người trẻ ở rừng vẫn mang trái tim nhân bản hơn ở phố.
Vịnh Vĩnh Hy và bãi biển Bình Tiên xinh xắn đến mức mê li. Vĩnh Hy đặng hai dãy núi sứ bao bọc ở giữa là hòng do đất biển ra vào , dãy ngày có vài trăm thuyền cá neo đậu đủ sắc màu. Biển Bình Tiên xinh xắn như giành vẽ , các hòn cù lao xanh ngạt ngào bóng dừa. Nghe Tám Thạnh nói miền Bình Tiên trên đất liền là của Ninh Thuận đương dưới biển là của Khánh Hòa.
Trên đường ra Mỹ Thạnh , ghé quán cà phê , nhá những người địa phương bàn tán với nhau dự án khu du lịch Bình Tiên có quy mô 195 ha với tổng đầu tư 550 tỷ đồng , trong suốt đó có 30 ha nam rừng phòng hộ thuộc làu vườn Núi Chúa. Tập đoàn khách sạn Aman chính thức khai trương khu nghỉ dưỡng mang tên Amanoi resort có 36 villa , tọa ai trên đồi Vĩnh Hy. Đây là một gắng gổ của do đất mình vươn lên ngành công nghiệp chẳng khói mang Đã lợi ích nhà nước. Nhưng trong suốt tâm thức , mình cứ nhá đến Jeff Rutherford , giảng viên về môi trường của đại học Thái Lan. Lần gặp mình ở hòng Tuyền Lâm , Đà Lạt , Jeff lầu bầu “Nơi này cũng muốn Du lich cua lo (http://cualo.net.vn/khach-san-trung-tam-cua-lo-gan-bien-gia-re.html) kèm cặp theo sinh thái. Sinh thái cái đỗi gì mà nơi này cũng toá bê tông , đường nhựa thẳng thắn tấp , điện đuốc sáng trưng , nhà cao cửa rộng kèm cặp theo bể bơi bự chát mà gọi là đẻ thái!”